"De plakker" - 10 november 2004

GP750 Ik heb in een oude doos op de zolder deze plakker terug gevonden en ik werd nieuwsgierig ... Dat er ooit een circuit was geweest in Nijvel wist ik wel, maar dat daar effectief een wedstrijd in een GP wereldkampioenschap was gereden? En zo ben ik beginnen googelen ... 1 uurtje werden er een paar en intussen heb ik er een paar avonden research op zitten. Ik vind het meer dan de moeite om hetgeen ik geleerd heb te delen aangezien die plakker een evenement aankondigt waarrond eigenlijk een heel verhaal hoort, in een periode waarin de motorsport fundamenteel van aanzien veranderde ...

Waarom? In den beginne was er - in de 500cc - ... Mike Hailwood, Giacomo Agostini en een dominantie van de 4-takt MV Agusta van eind jaren vijftig tot begin jaren zeventig. Voor de echte liefhebbers van classics waarschijnlijk een boeiende periode waarover nog veel meer te zeggen valt, maar zelf vind ik hetgeen volgde vanaf pakweg 1974 veel interessanter. Met de technologische vooruitgang van de 2-takt 500cc's (en dan vooral Yamaha en Suzuki, die laatste met Barry Sheene) werd echt een nieuw tijdperk ingezet. Honda en Kawasaki verschijnen pas jaren later (opnieuw) op het 500cc strijdtoneel.

Anderzijds werd midden jaren '70 - na een aantal dramatische ongevallen - ook een trend ingezet naar meer professionalisme en veiligheid. Het zou echter nog enkele jaren duren alvorens Kenny Roberts op het toneel verschijnt en oa door zijn protestacties de gewenste veranderingen ook effectief weet af te dwingen.

Voor mij dus redenen genoeg om alles van voor 1974 als "classic" te beschouwen en alles van na 1982 als de moderne geschiedenis van motorracen. Het is trouwens ook ongeveer in die "tussenperiode" dat België en Nederland inzake motorsport nog echt vaste waardes waren. (België enkel qua circuits, Nederland ook qua toprijders)


Steve Baker, 1977, de eerste Amerikaanse wereldkampioen in de motorsport Het wereldkampioenschap Formule 750

In de loop der jaren zijn een aantal raceklassen ontstaan en weer verdwenen maar sommige zijn toch meer obscuur geworden dan andere. In de prototype reeksen (zoals de huidige 125, 250 en MotoGP klasse) waren 50cc en 80cc races ooit ook als wereldkampioenschap georganiseerd. De belangrijkste nu verdwenen reeks (1949-1982) was echter de 350cc. De meest vergeten klasse is waarschijnlijk echter de Formule 750. Georganiseerd sinds 1973, in 1975-76 als Europees kampioenschap en van 1977 tot 1979 als wereldkampioenschap.

In 1976 en 1978 werd op Nijvel de Belgische ronde gereden (in 1977 op Zolder, in 1975 op Mettet), dus de wedstrijd van 1978 van de plakker was in feite de laatste belangrijke wedstrijd die op Nijvel werd gereden, lang nadat de Formule 1 en de autosport in het algemeen het circuit had verlaten. De winnaar van beide wedstrijden was de Venezuelaan Johnny Cecotto. De vraag is echter waarom dit kampioenschap zo snel GP750 Zolder 1977 van de kalender werd gehaald? Bij de piloten die deelnamen zaten een aantal absolute toppers: Barry Sheene, Kenny Roberts, Christian Sarron, in het laatste jaar zelfs Randy Mamola. En de allereerste race in dit kampioenschap werd in 1973 gewonnen door Jarno Saarinen, amper een maand voor zijn tragische dood op Monza.

Alhoewel ik hiervoor online geen sluitende verklaring heb gevonden ligt de reden toch een beetje voor de hand. Officieel is het Superbike pas in 1988 een wereldkampioenschap geworden maar er werden al veel vroeger belangrijke wedstrijden gereden met productiemoto's (dus zoals de huidige superbikes, in tegenstelling tot de prototype's van de GP klassen). Midden jaren zeventig werden de races met productiemoto's echter sterker georganiseerd waardoor ook het commerciële belang ervan toenam. Het Amerikaanse AMA Superbike bv wordt al vanaf 1976 gereden. Ik denk dat een verklaring voor het verdwijnen van de Formule 750 vooral daar moet worden gezocht.

Meer info over de Formule 750 is te vinden op deze site (gedetailleerde uitslagen) en op deze site (beknopte uitslagen maar wel met foto's van alle winnaars). Bij wijze van eerbetoon aan deze pioniers toch even de kampioenen:

PRIX FIM 750 - 1973 - Barry SHEENE GB Suzuki
PRIX FIM 750 - 1974 - Johnny DODDS AUS Yamaha

F1 Nijvel Championnat d'EUROPE 750 - 1975 - Jack FINDLAY AUS Yamaha
Championnat d'EUROPE 750 - 1976 - Victor PALOMO E Yamaha

Championnat du MONDE 750 - 1977 - Steve BAKER USA Yamaha
Championnat du MONDE 750 - 1978 - Johnny CECOTTO YV Yamaha
Championnat du MONDE 750 - 1979 - Patrick PONS F Yamaha


Het circuit van Nijvel

De echte wereldkampioenschappen die worden erkend door de FIM bestaan sinds 1949. Vanaf dat prille begin waren een aantal circuits elk jaar vaste rondes in het kampioenschap, zoals Assen, Francorchamps, Monza en Isle Of Man. Pas in 1961 werd voor het eerst een ronde buiten Europa verreden, meer bepaald in Argentinië. De eerste ronde in de VS was Daytona in 1964. Vanaf dat jaar was ook het Finse Imatra een vaste ronde op de kalender.

Het circuit van Nijvel in verval In 1972 werd de eerste Formule 1 wedstrijd gereden op het circuit van Nijvel. De eerste internationale motorrace werd verreden op zondag 8 april 1973. De belangrijkste wedstrijd van die dag was ongetwijfeld de 750cc Formule race, die in 2 manches werd gereden. Deze telde echter nog niet mee in het FIM 750 kampioenschap dat vanaf dat jaar van start ging. Vanaf 1976 was het circuit niet langer gehomologeerd voor belangrijke autoraces maar de BMB zag geen problemen. De 1976 750cc serie was het aanzien waard. Na 2 sterke manches ging de totale zege naar de Amerikaan Gary Nixon, beste Nederlandse rijder was Rob Bron, en beste Belgische rijder werd Philippe Chaltin met een 9de plaats. In 1978 keerde voor de laatste keer het 750 kampioenschap terug naar Nijvel, waar de wedstrijd met veel machtsvertoon gewonnen werd door Johnny Cecotto. De wedstrijden van 1976 en 1978 waren de enige 2 grote race’s die een grote uitstraling hadden.

In 1981 werd het circuit definitief gesloten waarna het zeer snel compleet in verval geraakte. De volledige versie van deze geschiedenis is te vinden op deze site.

GP Zolder 1980 GP Francorchamps 1976 Behalve de Formule 750 wedstrijd in 1977 werd op het circuit van Zolder nog één echt prestigieuze wedstrijd gereden; de GP 500cc wedstrijd voor het wereldkampioenschap in 1980. Deze laatste kwam er nadat de toppiloten in 1979 het circuit van Francorchamps boycotten wegens de slechte staat van het circuit. Voor het eerst sinds 1949 werd er dat jaar dus geen GP gereden. Nadien kwam het kampioenschap opnieuw in Francorchamps tot 1990 en op Zolder zijn sinds die tijd nooit nog motorraces van dat niveau verreden.

Ook het Isle Of Man was hetzelfde lot beschoren, maar dan definitief. Na een boycot van de piloten in 1976 werd de TT niet meer als wedstrijd in het WK erkend, deze eer ging de eerste tien jaar nadien naar Silverstone. Het is eigenlijk ironisch hoe langzaam maar zeker de onveilige circuits uit de kalender geweerd werden maar hoe tegelijkertijd één van de veiligste circuits van die periode (Nijvel dus) ten onder ging aan financiële en - misschien nog meer zelfs - politieke problemen.


Johnny Cecotto

Cecotto, 1978, 500cc De wedstrijden van "de plakker" werden dus gewonnen door Johnny Cecotto, die in 1978 ook wereldkampioen Formule 750 werd. Cecotto begon met racen begin jaren '70 en werd onmiddelijk een beroemdheid toen hij in 1975 - bij zijn eerste internationale optreden - onmiddelijk races won en tegen het einde van het seizoen wereldkampioen 350cc werd. In de jaren nadien was hij ongetwijfeld één van de groten maar uiteindelijk zijn het tijdgenoten als Barry Sheene en Kenny Roberts die vandaag als legendes worden herinnerd. Timing is alles ... als Rossi een paar jaar vroeger geboren zou zijn geweest had hij waarschijnlijk de fakkel in de 500cc onmiddelijk overgenomen van Doohan en zouden Criville en Roberts jr binnen 20 jaar waarschijnlijk ook alleen als goede piloten herinnerd worden in plaats van wereldkampioenen ...

Crash Saarinen 1973 Het kan ook omgekeerd verkeerd lopen. Het grote idool van Cecotto was Jarno Saarinen die net voor hem (71-72) in de 250cc en 350cc doorbrak als het absolute toptalent van zijn generatie. Net op het moment dat de dominantie van MV Agusta in de 500cc voorbij was en Saarinen op het punt stond door te breken in de topklasses was hij betrokken in een vreselijke crash op Monza in 1973. Saarinen overleed ter plaatse maar zal altijd herinnerd worden als de piloot die het helemaal had kunnen maken in de jaren '70. Zo wordt bv Kenny Roberts - terecht - gezien als de pionier van een nieuwe rijstijl, inclusief knee down, die nodig was om het vermogen van de 500cc tweetakten de baas te kunnen en optimaal te gebruiken, maar het was Saarinen die de knee down echt als eerste toppiloot gebruikte, lang voor Roberts.

Cecotto De foto van Cecotto in een pitbox is frappant in vergelijking met de accomodatie van de teams in de topklassen vandaag. Klapstoeltje, gereedschapskist, niet gesponsord drankje bij de hand ... het zou een foto kunnen zijn van een Roberts & Cecotto op de grid van Nijvel, 1978 amateurracer anno nu. In 1980 stopte Cecotto met motorracen en stapte over naar autoracen, wat hij tot vorig jaar (!) is blijven doen. Een bijzonder uitgebreide fansite met een schat aan info en foto's vind je hier.







Een nieuw tijdperk

GP Imatra Ook het Finse Imatra circuit werd na bijna 20 jaar van de kalender gehaald. De laatste GP 500cc werd er verreden in 1981 en na 1983 - met nog enkel de 250cc - was het helemaal gedaan met topwedstrijden in de motorsport. De reden waarom ik het hier vermeld zijn een aantal amateurfoto's uit die periode die prachtig tonen hoe het topracen op sommige stratencircuits er aan toe ging. Let vooral op de namen van al de piloten (in de captions).






Imatra 1977: Giacomo Agostini Imatra 1978: Barry Sheene Imatra 1979: Cecotto & Mamola Imatra 1980: Graziano Rossi











Imatra 1980: Kenny Roberts Imatra 1981: Barry Sheene Imatra 1983: Stephane Mertens!












Nog veel meer foto's zijn te vinden op deze site.

Het mag dus geen wonder heten dat Kenny Roberts eind jaren '70 dreigde een eigen kampioenschap te starten als de FIM niet snel meer veiligheid en professionalisme zou garanderen. In deze periode nam ook de media aandacht sterk toe, een trend die was ingezet met Barry Sheene een paar jaar eerder en nu verder ging met de komst van steeds meer Amerikaanse piloten.

In 1979 kwam Honda na een lange afwezigheid terug op de 500cc scene met de V4 4-takt NR500, bereden door Katayama. De machine was allesbehalve succesvol - zelfs niet in de handen van Freddie Spencer in 1981. In 1982 daarentegen kreeg hij de gloednieuwe V3 2-takt NS500 en beloonde Honda onmiddelijk met een overwinning in de GP van Francorchamps. Het volgend jaar werd hij kampioen op deze machine - de allereerste 500cc titel voor Honda - waarna Honda de NSR500 ontwikkelde die we tot in 2002 met veel success in actie hebben gezien.

In 1983 waren de eerste 4 plaatsen in het kampioenschap allemaal Amerikanen, met naast Spencer nog steeds Randy Mamola, Kenny Roberts en ook Eddie Lawson, die het volgend jaar kampioen werd. In 1987 komen ook Kevin Schwantz en Wayne Rainey op het toneel. In datzelfde jaar worden ook de lopende starts afgeschaft, nadat Wayne Gardner het jaar voordien gekwetst was geraakt bij een start incident. In deze periode is het wereldkampioenshap nog nauwelijks te vergelijken met de situatie van 10 jaar eerder en is de verregaande professionalisering en commercialisering van de motorsport een feit.

GP500 - 1983


















[ terug naar nieuwsitems ]